“Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz”: Yazımı, tarihi ve söyleyen kişi

Bu sözün doğru kabul edilen ve en yaygın kullanılan yazılışı, “Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz!” biçimindedir. Atatürk, tarihe geçen bu ifadeyi 28 Ekim 1923 akşamında Çankaya Köşkü’nde yakın çalışma arkadaşlarıyla bir araya geldiği akşam yemeğinde dile getirdi. Bir sonraki gün olan 29 Ekim 1923 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Cumhuriyet ilan edildi.

Sözün doğru yazılışıyla tarihsel önemine ilişkin bilinmesi gereken ayrıntılar şöyle.

“EFENDİLER, YARIN CUMHURİYET’İ İLAN EDECEĞİZ” SÖZÜNÜN DOĞRU YAZILIŞI NEDİR?

İfadenin en yaygın kullanılan yazılışı şöyledir: “Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz!” Bu cümlede, hitap sözü olan “Efendiler” ifadesinin ardından virgül konuluyor. Türkiye Cumhuriyeti’ne gönderme yapıldığından “Cumhuriyet” kelimesi büyük harfle başlatılıyor; kelimeye gelen ek de kesme işareti kullanılarak ayrılıyor ve “Cumhuriyet’i” biçiminde yazılıyor.

Sözün taşıdığı coşkuyu aktarmak amacıyla cümle sonunda çoğunlukla ünlem işareti kullanılıyor; bununla birlikte cümleyi noktayla tamamlamak da yanlış sayılmıyor.

EN SIK HANGİ YAZIM YANLIŞLARI YAPILIYOR?

Bu sözü paylaşanların en sık düştüğü yazım yanlışları arasında, “Efendiler” hitabını izleyen virgülün atlanması, “Cumhuriyet’i” kelimesinin kesme işareti kullanılmadan “Cumhuriyeti” olarak yazılması ve “edeceğiz” fiili yerine “edicez” veya “edeceyiz” gibi yanlış biçimlerin tercih edilmesi bulunuyor. Kelimenin küçük harfle başlayarak “cumhuriyeti” biçiminde yazıldığı örnekler de görülüyor; buna karşılık Türkiye Cumhuriyeti’ni anlatan bu tarihi ifadede büyük harfle başlayan kullanım daha yaygın biçimde kabul ediliyor.

ATATÜRK BU İFADEYİ HANGİ TARİHTE KULLANDI?

Mustafa Kemal Atatürk, tarihe geçen bu cümleyi 28 Ekim 1923 akşamında, Ankara’da bulunan Çankaya Köşkü’nde dile getirdi. O akşam İsmet Paşa ile Fethi Bey’in de bulunduğu yakın çalışma arkadaşlarıyla yemek yiyen Atatürk, Cumhuriyet’in ertesi gün ilan edileceğini bu sözlerle açıkladı.

CUMHURİYET’İN İLANI NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Atatürk’ün bu ifadeyi kullanmasının ertesi günü, 29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Teşkilât-ı Esasiye Kanunu değiştirildi ve Türkiye Devleti’nin yönetim biçiminin cumhuriyet olması kabul edildi. O gün gerçekleştirilen seçim sonucunda Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu.

BU SÖZÜN ÖNEMİ NEREDEN GELİYOR?

“Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz!” ifadesi, yeni Türk devletinin yönetim şeklini belirleyen tarihsel kararın habercisi olarak değerlendiriliyor. Bu sebeple söz konusu ifade, her yıl 28 Ekim akşamında ve 29 Ekim günü gerçekleştirilen Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında en sık hatırlanan ve paylaşılan Atatürk sözleri arasında bulunuyor. 2026

YILINDA CUMHURİYET’İN KAÇINCI YIL DÖNÜMÜ KUTLANIYOR?

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103. yıl dönümü, 29 Ekim 2026 tarihinde kutlanıyor. Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla 28 Ekim günü saat 13.00’ten başlayarak yarım gün, 29 Ekim günü ise tam gün resmi tatil yapılıyor.

SÖZ HANGİ TARİHTE SÖYLENDİ?

Atatürk, Cumhuriyet’in ilan edilmesinden bir gün önceye denk gelen 28 Ekim 1923 akşamında bu sözleri dile getirdi.

SÖZ NEREDE DİLE GETİRİLDİ?

Bu ifade, Ankara’da yer alan Çankaya Köşkü’nde, Atatürk’ün aralarında İsmet Paşa ile Fethi Bey’in de yer aldığı yakın çalışma arkadaşlarıyla buluştuğu akşam yemeğinde kullanıldı.

BİR SONRAKİ GÜN NE YAŞANDI?

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 29 Ekim 1923 günü yönetim biçiminin cumhuriyet olması kabul edilirken, Mustafa Kemal Atatürk de Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü, Türkiye’de 29 Ekim 2026 tarihinde kutlanıyor.